Περίληψη / Summary
Ο Άγιος Ζώσιμος της Απολλωνίας-Σωζόπολης, ένας στρατιώτης που φέρεται να μαρτύρησε στην αρχαία περιοχή της Πισιδίας (ΝΔ Τουρκία) κατά τη διάρκεια της βασιλείας του αυτοκράτορα Τραϊανού (98-117 μ.Χ.), αφού παραιτήθηκε από τον ρωμαϊκό στρατό για να γίνει χριστιανός, είναι ένας σχετικά άγνωστος άγιος που γιορτάζεται από την Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία στις 19 Ιουνίου. Στη σύγχρονη επιστήμη συζητείται ως στρατιώτης που καταγόταν από την αρχαία Απολλωνία Ποντική - Σωζόπολη της ρωμαϊκής επαρχίας της Θράκης στη δυτική ακτή του Εύξεινου Πόντου και παραιτήθηκε από τον ρωμαϊκό στρατό στην Πισιδία, όπου και μαρτύρησε. Αυτός ο χαρακτηρισμός του Ζώσιμου ως Θρακιώτη στρατιώτη είναι μια περίπτωση μικτής ταυτότητας ή καλύτερα μικτής καταγωγής. Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να καταδείξει ότι η Απολλωνία/Σωζόπολη που αναφέρεται στις πηγές που αφορούν τον άγιο δεν είναι η βουλγαρική πόλη Σωζόπολη, όπου ο άγιος λατρεύεται ακόμη και σήμερα, αλλά η ομώνυμη πόλη που βρίσκεται στο βορειοδυτικό τμήμα της αρχαίας Πισιδίας στη σημερινή Τουρκία. Μια κειμενική ανάλυση του Πάσχα του Ζωσίμου θα προσφέρει αρκετές ενδείξεις για αυτό. Το άρθρο αναζητά επίσης την προέλευση του Μαρτυρίου του Ζωσίμου: αρκετά στοιχεία που αναφέρονται στο κείμενο καταδεικνύουν ότι η αφήγηση του μαρτυρίου του Αγίου ήταν πιθανότατα μια κατασκευή της ύστερης αρχαιότητας, μέρος της πληθώρας των αγιογραφικών κειμένων που παρήχθησαν στην ύστερη αρχαιότητα. Μπορεί να συντάχθηκε για να τονίσει τη θέση της Απολλωνίας-Σωζόπολης ως σημαντικού κέντρου του πρώιμου χριστιανισμού στην επαρχία της Πισιδίας κατά τη διάρκεια του 5ου και στις αρχές του 6ου αιώνα. Υπάρχουν μεταγενέστερες μαρτυρίες για τη τιμή του Ζώσιμου στην Gračanica στο Κοσσυφοπέδιο και στη Σωζόπολη στη Βουλγαρία, και η εργασία θα προσπαθήσει να καθορίσει γιατί η τιμή αυτού του Πισιδιανού αγίου κατέληξε τελικά να επικεντρωθεί στη Σωζόπολη στη Βουλγαρία, όπου εξακολουθεί να αποτελεί τιμώμενο άγιο μέχρι σήμερα.
Saint Zosimos of Apollonia-Sozopolis, a soldier who was reputedly martyred in the ancient region of Pisidia (SW Turkey) during the reign of the emperor Trajan (98-117 AD) after resigning from the Roman army to become a Christian, is a relatively unknown saint celebrated by the Greek Orthodox Church on the 19th of June. In modern scholarship, he is discussed as a soldier who originated from ancient Apollonia Pontica - Sozopolis in the Roman province of Thracia on the western Black Sea coast, and resigned from the Roman army in Pisidia, where he was martyred. This characterisation of Zosimos as a Thracian soldier is a case of mixed identities, or better, of mixed origins. It is the aim of this article to demonstrate that the Apollonia/Sozopolis referred to in the sources concerning the saint is not the Bulgarian city of Sozopol where the saint is still worshipped today but the homonymous city located in the northwestern part of ancient Pisidia in modern Turkey. A textual analysis of the Passio of Zosimos will offer several indications for this. The article also looks for the origins of the Passio of Zosimos: several elements mentioned in the text demonstrate that the account of the saint’s martyrdom was most probably a late antique construct, part of the abundance of hagiographical texts produced in late antiquity. It may have been composed to emphasize the position of Apollonia-Sozopolis as a major centre of early Christianity within the province of Pisidia during the 5th and early 6th centuries. There is subsequent evidence for the veneration of Zosimos at Gračanica in Kosovo and at Sozopol in Bulgaria, and the paper will try to establish why the cult of this Pisidian saint eventually came to be centred at Sozopol in Bulgaria, where he is still the object of veneration today.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου