Guillaume de L'Isle, Graeciae Pars Septentrionalis, 1708

Guillaume de L'Isle, Graeciae Pars Septentrionalis (1708)

Guillaume de L'Isle, Θράκη (λεπτ. του Graeciae Pars Septentrionalis, 1708)

 

Συναρπαστικός χάρτης του «Βόρειου τμήματος της Ελλάδας», που εκδόθηκε για πρώτη φορά από τον Γάλλο χαρτογράφο Guillaume De L'Isle, ο οποίος περιγράφει τα τοπογραφικά και κοινωνικοπολιτικά χαρακτηριστικά της αρχαίας βόρειας Ελλάδας.

Ο χάρτης είναι μια λεπτοδουλεμένη αναπαράσταση των βορειοελλαδικών περιοχών, αποτυπώνοντας τα ελληνικά τοπία με έντονες λεπτομέρειες. Ο χάρτης είναι σχεδιασμένος κατά κύριο λόγο στην παλαιά λατινική γλώσσα, τη lingua franca της επιστημονικής επικοινωνίας στην Ευρώπη κατά την εποχή της δημιουργίας του.

Το αρχαίο οδικό δίκτυο, σημαντικό τμήμα του χάρτη, είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτο. Οι Έλληνες, κατά την εποχή τους, κατασκεύασαν ένα εκτεταμένο δίκτυο δρόμων, το οποίο ήταν ζωτικής σημασίας για τη μετακίνηση στρατών, πολιτών και αγαθών. Ο χάρτης ανακατασκευάζει με δεξιοτεχνία αυτό το σύστημα, σημειώνοντας τις κύριες διαδρομές που διέσχιζαν τις περιοχές.

Η Via Egnatia, μία από τις σημαντικότερες διαδρομές του αρχαίου ελληνικού οδικού συστήματος, αποτελεί εξέχον χαρακτηριστικό του χάρτη. Ο δρόμος αυτός αποτελούσε κεντρική αρτηρία της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, που εκτείνεται από το Δυρράχιο στην Αδριατική Θάλασσα μέσω των εδαφών της σημερινής Αλβανίας, της Βόρειας Μακεδονίας και της Ελλάδας μέχρι το Βυζάντιο (Κωνσταντινούπολη) στον πορθμό του Βοσπόρου. Ο δρόμος αυτός επέτρεπε στη Ρώμη να ενισχύει ταχέως τα ανατολικά της σύνορα, ενώ παράλληλα διευκόλυνε το εμπόριο και τις πολιτιστικές ανταλλαγές.

Παρουσιάζονται και άλλες δευτερεύουσες αλλά εξίσου σημαντικές διαδρομές, όπως αυτές που οδηγούσαν σε διάφορες πόλεις-κράτη, κωμοπόλεις και χωριά. Αυτές οι διαδρομές καταδεικνύουν τη διασύνδεση του ελληνικού κόσμου και την πολυπλοκότητα της υποδομής του. Το οδικό σύστημα καταδεικνύει επίσης την ικανότητα των Ελλήνων να πλοηγούνται στο δύσβατο έδαφός τους, το οποίο είναι διάσπαρτο με βουνά και διανθισμένο με βαθιές κοιλάδες.

Ωστόσο, η απεικόνιση του οδικού συστήματος στο χάρτη υπερβαίνει την απλή γεωγραφική αναπαράσταση. Προσφέρει εικόνα του κοινωνικού και πολιτικού τοπίου της αρχαίας Ελλάδας, αντικατοπτρίζοντας τη σημασία των μεταφορών στον πόλεμο, το εμπόριο και τις πολιτιστικές ανταλλαγές. Οι δρόμοι δεν ήταν απλώς μονοπάτια από το ένα μέρος στο άλλο- ήταν αγωγοί ιδεών, αγαθών και ανθρώπων που διαμόρφωσαν την εξέλιξη της αρχαίας Ελλάδας. 

Ο Guillaume De L'Isle (1675-1726) είναι ίσως η μεγαλύτερη μορφή της γαλλικής χαρτογραφίας. Έχοντας μάθει γεωγραφία από τον πατέρα του Claude, σε ηλικία οκτώ ή εννέα ετών μπορούσε να σχεδιάζει χάρτες για να παρουσιάσει την αρχαία ιστορία. Σπούδασε μαθηματικά και αστρονομία υπό τον Κασσίνι, από τον οποίο έλαβε εξαιρετικές γνώσεις επιστημονικής χαρτογραφίας -το σήμα κατατεθέν του έργου του. Ο πρώτος του άτλαντας δημοσιεύτηκε περίπου το 1700. Το 1702 εξελέγη μέλος της Academie Royale des Sciences και το 1718 έγινε Premier Geographe du Roi. 




Το έργο του De L'Isle ήταν σημαντικό καθώς σηματοδότησε τη μετάβαση από τους χάρτες της ολλανδικής σχολής, οι οποίοι ήταν ιδιαίτερα διακοσμητικοί και καλλιτεχνικά προσανατολισμένοι, σε μια πιο επιστημονική προσέγγιση. Μείωσε τη σημασία που έδινε στα διακοσμητικά στοιχεία των χαρτών και έδωσε έμφαση στην επιστημονική βάση πάνω στην οποία κατασκευάζονταν. Οι χάρτες του για τα πρόσφατα εξερευνημένα μέρη του κόσμου αντανακλούν τις πιο πρόσφατες διαθέσιμες πληροφορίες και δεν περιείχαν ευφάνταστες λεπτομέρειες ελλείψει στέρεων πληροφοριών. Μπορεί να ειπωθεί δίκαια ότι ήταν πραγματικά ο πατέρας της σύγχρονης σχολής χαρτογραφίας σε εμπορικό επίπεδο. 




Ο De L'Isle διαδραμάτισε επίσης εξέχοντα ρόλο στον επανυπολογισμό του γεωγραφικού πλάτους και του γεωγραφικού μήκους, με βάση τις πιο πρόσφατες ουράνιες παρατηρήσεις. Η σημαντικότερη συμβολή του ήταν η ταξινόμηση και ενσωμάτωση αυτών των πληροφοριών για το γεωγραφικό πλάτος και το μήκος στους χάρτες του, θέτοντας ένα νέο πρότυπο ακρίβειας, το οποίο ακολούθησαν γρήγορα πολλοί σύγχρονοί του. Το έργο του Guillaume De L'Isle αντιγράφηκε ευρέως από άλλους χαρτογράφους της εποχής, συμπεριλαμβανομένων των Chatelain, Covens & Mortier και Albrizzi.